0

BEĞENDİM

0

TOPLUMUN TEMELİ: GÜZEL AHLAK

Toplumun temeli güzel ahlaktır.
İslam dini, insana en güzel ahlak ilkelerini kazandırmayı amaçlayan bir dindir. Nitekim Sevgili Peygamberimizin gönderilişinin en temel sebeplerinden biri de güzel ahlakı tamamlamaktır.

GÜZEL AHLAKIN İMANDAN YERİ

Hz. Peygamber (s.a.s.) bu konuda şöyle buyurmuştur:

«أَكْمَلُ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا»

“Mü’minler arasında imanca en kâmil olanı, ahlâkça en güzel olanıdır.” (Kütüb-ü Sitte, Hadis No: 1674).

«الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ النَّاسُ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ»

“Müslüman, insanların elinden ve dilinden emin olduğu kimsedir” (Tirmizî, Îmân, 12)

HACI BEKTAŞ-I VELİ’NİN AHLAK ÖLÇÜSÜ

Hacı Bektaş-ı Veli ahlak ilkelerini “eline-beline-diline sahip ol” şeklinde çok güzel bir vecize ile özetlemiştir. Bu cümle kısa fakat anlam açısından insanlara çok büyük dersler veren bir ifadedir.

ELİNE SAHİP OLMANIN ANLAMI

• Eline Sahip Olmak

Eline sahip olmaktan maksat; yaptığımız her işte ölçülü olmak, hem Yüce Yaratan’ın hem de toplumun razı olacağı davranışlarda bulunmaktır. İslam dini, kişiye ait olmayan bir malı almayı, haksız yere cana kıymayı veya insanlara zarar vermeyi kesin olarak yasaklamıştır.

Kur’an-ı Kerim’de bu konuda şöyle buyrulmaktadır:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ مِنْكُمْ وَلَا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًا“Ey iman edenler! Karşılıklı rızaya dayanan ticaret olması hali müstesna, mallarınızı batıl yollarla aranızda yemeyin. Kendinizi öldürmeyin. Şüphesiz Allah size karşı çok merhametlidir.” (Nisa, 4/29).

CANIN KUTSİYETİ

İnsanoğlunun canı kutsaldır. Bir canı haksız yere öldürmek, tüm insanlığı öldürmek gibidir. Yüce Rabbimiz şöyle buyurmuştur:

مَنْ قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعًا ۖ وَمَنْ أَحْيَاهَا فَكَأَنَّمَا أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعًا

“Kim bir insanı, bir can karşılığı veya yeryüzünde bozgunculuk çıkarmak karşılığı olmaksızın öldürürse, sanki bütün insanları öldürmüş olur. Kim de birini yaşatırsa, sanki bütün insanları yaşatmış olur.” (Maide, 5/32).

DİLİNE SAHİP OLMAK

• Diline Sahip Olmak

Dil, insanın hem gönül kazandığı hem de kalp kırdığı bir organdır. Kur’an-ı Kerim’de güzel söz, kökü sağlam ve meyve veren bir ağaca benzetilir:

أَلَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُهَا ثَابِتٌ وَفَرْعُهَا فِي السَّمَاءِ

“Güzel bir söz, kökü yerde sabit, dalları gökte olan güzel bir ağaca benzer.” (İbrahim, 14/24). Bu benzetme, sözün toplum üzerindeki etkisini açıkça göstermektedir.

Sevgili Peygamberimiz doğru sözlülüğün önemini şöyle vurgulamıştır:

«إِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ، وَإِنَّ الْبِرَّ يَهْدِي إِلَى الْجَنَّةِ، وَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ، وَإِنَّ الْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارِ»

“Doğruluk iyiliğe, iyilik de cennete götürür. Yalan ise kötülüğe, kötülük de cehenneme götürür.” (Buhârî, Edeb, 69). Bu nedenle, Müslüman her daim doğruyu söylemeli, dilini yalandan, gıybetten ve kırıcı sözlerden korumalıdır.

BELİNE SAHİP OLMAK

• Beline Sahip Olmak

Beline sahip olmak, insanın nefsine hâkim olması, gayrimeşru arzularına kapılmaması demektir.

Yüce dinimiz, meşru olan evliliği helal kılmış; nikâhsız birliktelikleri ise kesin olarak yasaklamıştır. Kur’an’da bu konuda şöyle buyrulmaktadır:

وَلَا تَقْرَبُوا الزِّنَىٰ ۖ إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَسَاءَ سَبِيلًا

“Zinaya yaklaşmayın! Çünkü o çirkin bir hayasızlık ve kötü bir yoldur.” (İsra, 17/32).

Evlilik, hem insanın onurunu korur hem de toplumun düzenini sağlar. Nikâh bağı, hem eşler arasında sevgi ve merhamet oluşturur hem de nesillerin güvenli bir ortamda yetişmesini sağlar. Bu yüzden bireylerin hem kendileri hem toplum için iffetlerine sahip çıkmaları büyük bir erdemdir.

‘Eline, diline, beline sahip olmak’ ilkesi, insanın hem kendisine hem çevresine karşı sorumluluklarını özetleyen evrensel bir öğüttür. Bu üç temel ilke, toplumda huzur, güven ve saygının yerleşmesini sağlar. Her birey bu düsturları hayatının merkezine alırsa, hem kendi iç dünyasında hem de toplum hayatında huzur, barış ve güven hâkim olur.

Fahri SAĞLIK

Emekli Müftü