Önce Edep, İlle de Edep…

0

BEĞENDİM

0

Merhaba!

Söze “Bismillah”la başlamak adettendir.

Sadece adetten mi? Elbette ki hayır. 

Söze “Bismillah”la başlamak edeptendir. 

Biz de evvela “Bismillah” diyelim sözümüze başlarken. Sonra fikrimizi söyleriz. İnşallah en  sonunda da hamdetmeyi nasip eder Yüce Mevla (c.c).

“e-d-b” yani “eline-beline-diline sahip ol!” demektir halk dilinde. 

Bir de ‘edep’in tasavvufi tanımı; “akıllılık, usluluk, hal, tavır ve davranış güzelliği ya da insanlara iyi muamelede bulunmak” tır.

Yine tasavvuf büyüklerinden Ebû Nasr Tûsî’ye göre edep, üç maddede ele alınabilir:

1. Söz üstatlarının ve sözde süs arayanların edebi, (Lüzumsuz konuşmaya kıyl ü kal/dedikodu derler. Lüzumsuz konuşmamaktır edep.)

2. Din-i Mübin-i İslam’ı, kalbi ve ruhi hayat seviyesinde temsil edenlerin edebi,

3. Sürekli muhasebe ve murakabe ile, “tecelligah-ı ilahi” olan kalbi pâk/temiz tutanların edebi…

Bir de bunların fevkinde/ dışında/ üzerinde devlet büyüklerinin edebi vardır ki, o hepsinden âlâ/yüce/büyük/ulu olmak zorundadır. Çünkü devlet büyüklerinin edebi, Peygamber edebini örnek almalıdır. Dört halifenin edebini örnek almalıdır. Beceremiyorlarsa bile onu taklit etmeli, o yolda çabalamalıdır.

Benim, sizin, onların ve tüm dünyaya gelmiş ve gelecek olan insan yavrucuklarının da bildiği gibi Son Peygamber Hz. Muhammed (s.a.v)’den sonra Peygamber gelmeyeceği kesin ve kat’idir. Ancak devlet büyükleri (başta dört halife olmak üzere) Peygamber’in öğretileri ve emirleri doğrultusunda hareket etmeli, onun edebiyle edeplenmelidir. Çünkü edep, terbiye demektir, adaletli davranmak demektir. Saygı demektir ve dahi sevgi demektir.

Nakledilir ki, “Siyaset ve adaleti iyi olan başkanın başkanlığı devamlı olur. Bilinsin ki; terbiye, bir ülkenin idaresi hususunda devlet büyüğünde bulunması gerekli dört özellikten biridir.”  

Unutulmamalıdır ki, büyük makamların başındakileri edep, küçük insan olmaktan kurtarır.

O halde terbiye ve edep, devlet büyüklerinin koruyucusudur. Zira terbiye, devlet büyüklerini zulümden men ettiği gibi, ilme de sevk eder. Halkına eziyetten sakındırır. Masum ve acılı insanlara eziyet ettirmez. Yönetimi altındakilerin hak ve hukuklarını korur ve kollar. Çoluk çocuğun istikbaliyle oynatmaz. Sabah akşam “masumiyet karinesi” sözünü ağzından düşürmediği halde masum olduğu herkesçe malum olunan kişiye/kişilere hiç bir vicdanın kabul etmediği iftiraları attırmaz. Yönetimi altındaki fakirleri insan yerine koydurur, onlara acıma duygusunu geliştirir, şefkat tohumlarını yeşertir.

Bir de babadan oğula kalan en şerefli miras da edeptir. Çünkü babasından edep mirasını alan, yani, babasının gayretiyle terbiye öğrenen evlat edebi sayesinde mal mülk kazanır. Ama babasından kendisine edep değil de mal-mülk, servet intikal eden evlat malı kaybettiği gibi terbiyeden de mahrum kalır.

Unutmayın, her şey başlangıçta küçüktür. Zamanla büyümeğe başlar. Ancak musibet bunun dışındadır. Musibet öyle bir şeydir ki, başlangıcında büyük görünüp zamanla küçülmeye başlar. Bildiğiniz gibi bir işletme ve iktisat kuralıdır bu, “her şey çoğaldıkça ucuzlar”; ancak edep ve terbiye bunun dışında kalır. Zira edep ne kadar çoğalırsa pahası, değeri de o derece artar.

Eh artık son sözleri de söyleyelim. Ama son sözleri söz üstadı söylesin. Görelim Mevlana Celalettin Rumî Hazretleri edeple ilgili neler söylemiş:

“Efendi bil ki, insanın tenindeki cân edeptir. İnsanoğlunun göz ve kalp nuru edeptir. Âdem bir ulvî âlemdendir, süflîden değil; bu dönen kümbetin hem dönmesi hem de revnak ve zîneti edeptir. Şeytanın başına ayağını koymak istersen, gözünü iyi aç, şeytanın canını çıkaran edeptir! İnsanoğlu eğer edepten yoksun ise, o insan değildir; zira insanoğlu ile hayvan arasındaki fark edeptir. Aç gözlerini bak, Allah kelâmı olan Kur’ân âyet âyet edepdir.

Akıldan sordum: ‘İman nedir?’ Akıl kalp kulağına ‘İman edeptir.’ dedi.”

Eh…

O zaman son sözü söylemiyoruz ki, bir sonraki yazıya söyleyecek sözümüz, size bakacak yüzümüz kalsın.

Vesselam…