Nobel alan ilk Müslüman Bilim Adamı

0

BEĞENDİM

0

** Abdüsselam** (Pakistan-Nobel Ödüllü Fizik Bilgini) (1926- 1996)

Nobel ödülü olan ilk **Müslüman** bilim adamı olan Abdüsselam ,1926 yılında Pakistan’a yakın Jhanga’da doğdu. Pakistanlı Fizik bilgini Abdüsselam , Pencap ve Cambridge Üniversitelerinden matematik ve fizik dallarında birinci olarak mezun oldu. 1951 yılında hazırladığı doktora teziyle kuantum elektrodinamiğine temel olacak bir çığır açtı. Aynı yıl Pencap Üniversitesi’ne profesör oldu. 1954 yılında Cambridge Üniversitesi’ne okutman tayin edilince, Pencap Üniversitesi’nden ayrıldı. 

1957 yılında Londra Üniversitesi’ndeki İmperal College’e teorik fizik profesörü olarak tayin edildi. Bundan sonra, Abdüsselam, dünya çapında pek çok akademi, çeşitli komisyon, ilmi dernek ve ilmi heyet üyeliklerinde bulundu. Aynı zamanda pek çok ilmi kuruluşun başkanlığına getirildi. 1970-1973 arasında Birleşmiş Milletler Üniversitesi’nin Birleşmiş Milletler kurucu kurulu ve vakıf üyesi oldu.1971-1972 ‘de Birleşmiş Milletler İlim ve Teknoloji Komitesi’ne başkanlık etti. 1972-1978 arasında Milletlerarası Sırfi ve Tatbiki Fizik Birliği’nin ikinci başkanlığını yaptı. 1976’ da Guthire Madalyası Armağanı, 1978’ de Accedamia Nazionaledi XL’ nin Malteuecci Madalyası,1978’ de Amerikan Fizik Enstitüsü’nün John Terranca Tate Madalyası, gene 1978’ de İngiliz Kraliyet Akademisi’nin Kraliyet nişanını aldı. 1979’da ABD Milli Eğitim Akademisi ve İtalyan Milli Lincei Akademisi’ne yabancı üye seçildi. Aynı yıl Nobel Fizik Armağanı verildi. Ayrıca,biri 9 Eylül 1981’de İstanbul Üniversitesi tarafından olmak üzere, dünyanın çeşitli üniversitelerinden 15’ i aşkın fahri fen doktorluğu payesi aldı. 

Bugün bir taraftan Londra Üniversitesi İmperial College‘de teorik fizik profesörlüğünü (1957’den beri) sürdürürken, diğer taraftan da Trieste’deki Milletlerarası Fizik Merkezi’nin direktörlüğünü sürdürmektedir.

Hayatının bütün devreleri milletler arası başarılarla dolu olan Prof. Abdüsselam, ender yetişen **İslam** alimlerinden birisidir. 

Prof. Abdüsselam, 230’dan fazla orijinal çalışma yaptı. Bunlarda bir kısmını, aralarında birçok Türk fizikçilerinin de bulunduğu mesai arkadaşları ve öğrencileri ile hazırladı. Prof.Abdüsselam, bu çalışmalarında, **İslamiyet**’in ilme verdiği önemi bilen ve bütün ilimlerin kaynağı olduğuna inanan ve keşiflerini ona dayandıran bir **Müslüman**dır.

Profesör  Abdusselam’ın üç dünyası vardı: **İslam**’ın dünyası, teorik fiziğin dünyası ve milletler arası dayanışma ve işbirliğinin dünyası. Prof. Abdüsselam, ilimde örnek ve takdir edilecek bir çalışma gösterir. **Müslüman**ların her şeyde olduğu gibi ilimde de öncü olmaları gerektiğini savunur. **Allah**’ın sanatını anlama gayreti olarak ifade eder hatta ona Nobel Armağanı kazandıran teorisini bile, ilahi sanatın bir kısmını anlayabilme lütfüne bağlar.
Profesör Abdüsselam‘a Nobel armağanını kazandıran,zayıf ve elektromagnetik kuvvetlerin birleşik alan teorisidir. Bu teori,bir yandan öyar simetrisi prensibine, diğer yandan da simetrilerin kendiliklerinden bozulması prensibine dayanmaktaydı. Aynı teoriyi Selam-Weinberg teorisi adıyla tanındı. Tabiatta ilk bakışta mahiyeti itibari ile birbirinden farklı görünen dört çeşit etkileşme görülmektedir.

Bunlar: 

**1**- Gravitasyon etkileşimleri, 

**2**- Elektromagnetik etkileşmeler(nötronların beta bozunumlarında olduğu gibi), 

**3**- Zayıf etkileşmeler(bunlar atom çekirdeklerinin yapı taşlarını bir arada tutmaktadır). 

Teorik fizikçiler 1918’den beri,bu etkileşimlerden en az ikisinin veya hepsinin menşeinin aynı olduğunu ispat etmeye çalıştılar.Bu konuda çalışmalar yapan Einstein,bu işe 35 yılını verdiği halde tatminkar ve gözlemlere uygun düşen bir netice elde edememişti. 

**Nigel Calder kitabında Abdusselam hakkında şunları ifade eder**; 

“1961 yılında Prof. Selam, kendi ülkesi olan Pakistan adına iz bırakan çalışması ile İngilizlerin hâkimiyetinin zayıfladığı dönemlerde Indus Vadisi’nde toprak verimliliğini arttırmak üzere muhteşem bir sulama sistemi kurmuştur. Yıllardan beri sulama kanallarından sızıntı halinde akan suyu çok geniş bir alanda toplayarak, onu buharlaşma sonucu tuz oluşumu ile kuraklaşan geniş çiftlik topraklarına aktarmıştır. Prof. Selam bu durumu açıkladığında Amerika Hükümeti Pakistan’a öncü bilim adamları, ziraatçılar ve mühendisler göndermiştir. Roger Ralp tarafından başkanlığındaki ekip durumu etraflıca incelemiştir. Böylece Kaliforniya La Jolla Oşinografi Enstitüsü Başkanlığı tuzlu suyu arıtıp dışarıya atmak için bir kuyu ve pompalama sisteminin projesini hazırlamıştır. Lahor’un batısında bir milyon hektar büyüklüğündeki birçok alan bu yöntem kullanılarak başarı ile iyileştirilmiştir. 30.000 den fazla çiftçinin bu sistemi uygulamasıyla Pakistan’ın zirai üretimi çok büyük ölçüde arttırılmıştır.”

**Einstein’ın gerçekleştiremediği bu teoriyi Profesör Abdüsselam gerçekleştirdi **

İki ayrı tipten etkileşme aynı bir teorik model içerisinde deneylere uygun ve tatminkar bir şekilde izah ve tasvir edilebiliyordu.Zayıf etkileşmeler ile elektromagnetik etkileşmeler aynı bir teorik çatı altında birleştirilebiliyordu. İşte Selam-Weinberg Teorisi’nin özü buydu.Abdüsselam, sadece fizikteki çalışmaları ile değil ,idarecilik ve yöneticiliği ile de örnek gösterilebilecek bir şahsiyettir. 

Abdüsselam , yapmış olduğu bu çalışmalarındaki başarısını İslam’a bağlar ve kainattaki her şeyin kusursuz olduğunu ve bunun neticesinde **Allah**’ın varlığını inkar etmenin mümkün olmadığını söyler.Müslümanları araştırmaya , akıllarını iyi bir şekilde kullanmaya çağırır. Bunun için bütün **Müslümanları**, bu gerçekler ışığında ilme gereken önemi vermelerini ve bugünkü geri kalmış durumlarından kurtulmaları gerektiğini söyler.

**İlmi sahada Müslümanların öncü olmaları gerektiğini savunur**

Prof. Abdüsselam, çalışkan olduğu kadar da **dindar**dı. Başarılarında ve **dindar** olmasında babasının büyük rolü olduğunu söyler. Onu bu çalışma şevkini ve aşkını onun aşıladığını söyler. Babasının, **din**ine çok bağlı olduğunu,**ilme** ve **ilim** adamlarına büyük önem verdiğini ve tutumunun kendisi için örnek teşkil ettiğini söyler. 

İlmi sahada **Müslüman**ların öncü olmaları gerektiğini savunur. Çünkü batılıların **Müslümanlar**ı aşağıladıklarını söyler. Bunun için **Müslüman** ülkelerin gelirlerinin bir kısmını ilmi çalışmalara ayırmakla, ilmi çalışmaları desteklemekle önemli ilerlemeler katedileceğini söyler. Kore, Fas, İrak, Hindistan, İtalya, Rusya, Vatikan, Yugoslavya, İsveç, İngiltere ve Amerika dahil olmak üzere 15 ülke akademileri veya bilim kuruluşları onu kendilerine üye seçmişlerdir. Birçok ülkenin kendisine vatandaşlık teklif etmesine karşın, o daima bir Pakistan’lı olmaktan gurur duymuştur.Bugün dünyanın her tarafında, onun desteğinden, yardımından, kişisel yönlendirmesinden dolayı ona şükranlarını ifade eden ve minnettar olan birçok bilimadamı bulunmaktadır.

Abdüsselam, **Müslüman** ilim adamlarının ferdi çalışmaları bırakıp bir birlik oluşturmalarını, bu sayede milletlerarası camiada bir güç oluşturacaklarını ve daha güzel çalışmalar yapacaklarını belirtir. Tabii ki, bu başarılarının olabilmesi için de idarecilere büyük görev düştüğünü söyler. Geçmişte büyük başarılar gösteren ilim adamlarının yanında , onları destekleyen , himaye eden idareciler olduğunu söyler. **İlmin**, insanı **iman**a götürdüğünü, yarım yamalak değil, tam ve gerçek olarak **ilim** yapan kimsenin inanmadan yapamayacağını belirtir. 

Direktörlüğünü yaptığı Teorik Fizik Merkezi kanalıyla çeşitli ülkelerin özellikle gelişmekte olan ülkelerin fizikçilerine büyük imkanlar 

sağlamaktadır. Bilhassa Türk fizikçilerine özel ilgi ve imkanlar oldukça geniştir. Türk fizikçiler, yaptıkları 80 civarında orijinal çalışmayla bu desteğe layık olduklarını göstermişlerdir.

**Teorik Fizik Merkezi’nin kurulmasında öncü oldu**
Profesör Abdüsselam milletlerarası ilmi kuruluşlarda tesirli bir organizatör ve idareci olarak da görev yaptı. Bu konudaki en büyük eseri ve 19 yıl kesintisiz olarak direktörlüğünü yürüttüğü Trieste’deki Teorik Fizik Merkezi’nin kurulması hususunda oldu. 1960’ta Milletlerarası Atom Enerjisi Ajansı’nın genel konferansına Pakistan direktörü olarak katıldı. Bu merkezin kurulması gerektiği fikrini ilk defa ortaya attı. İlgilileri, dört sene boyunca ikna etmeye çalıştı. 1964’te merkezin kurulmasını sağladı.Bu merkez İtalyan hükümeti ile Milletlerarası Atom Enerjisi Ajansı’nın patronajı altında kuruldu ve direktörlüğüne Prof. Abdüsselam getirildi. 

Profesör Abdüsselam,fizik alanında büyük hizmetler yaptı. Bunlar tek kelime ile üstün ve ödüle layık hizmetlerdi. O fiziği,milletleri yaklaştırıp kaynaştırmada güçlü bir faktör olarak kullanmasını bildi. Profesör Abdüsselam, kesintisiz 19 yıldır Trieste Milletlerarası Teorik Fizik Merkezi direktörlüğünü yürüttü. Merkez kanalı ile çeşitli ülkelerin, bilhassa gelişmekte olan ülkelerin fizikçilerine geniş imkanlar sağladı. Türk fizikçilerine yaptığı yardımlardan dolayı da İstanbul Üniversitesi, bu hizmetlerden dolayı** **_**Prof. Abdüsselam**_’a 9 Eylül 1981’de Fahri Fen Doktoru payesi vermiştir.

21 Kasım 1996 yılında İngiltere’de vefat etmiştir. En önemli görev ve başarıları şunlardır:  

 – ICTP Kurucusu, 1964

 – Atom Barış Madalyası Sahibi, 1968

 – Pakistan Cumhurbaşkanı’nın Baş Bilim Danışmanı, 1961-1974

 – Birleşmiş Milletler Bilim ve Teknoloji Danışmanlık Komitesi Başkanı, 1971-1972

 – Fizik Dalında Nobel Ödülü Sahibi, 1979

 – Nıshan-e İmtiyaz Ödülü Sahibi, 1979

 – Unesco Bilim, Teknoloji ve Toplum Paneli Başkanı

Kaynakça; 
-Şaban Döğen **Müslüman İlim Öncüleri Ansiklopedisi
**-Nigel Calder, Abdus Salam, Bilim Yılı, The World Book Science Annual, Field Enterprises Educational Corp., Chicago, 1967, Sayfa: 372-387