0

BEĞENDİM

1

Günümüzde Helal Kazanç Meselesi

Günümüzde Müslümanların en fazla zorlandığı konulardan biri, helal kazanç ile geçimini sağlama meselesidir.[1]

Özellikle gayrimüslim ülkelerde yaşayan Müslümanlar, kumarhane, içkili mekânlar ve benzeri haram faaliyetlerin yaygın olduğu ortamlarda çalışmak zorunda kalabilmektedir.[2]

Bu durum, “Bu tür yerlerde çalışmak caiz midir?” sorusunu sıkça gündeme getirmektedir.[3]

Bu makalede; kumar, içki ve bunlarla bağlantılı işlerde çalışmanın hükmü, fıkhi deliller ışığında ele alınacaktır.[4]

Kumar ve İçkinin Dindeki Yeri

İslam’da kumar ve içki açık nasslarla haram kılınmıştır.[5]

Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyrulur:[6]

“Ey iman edenler! İçki, kumar, dikili taşlar ve fal okları şeytan işi pisliklerdir. Bunlardan kaçının ki kurtuluşa eresiniz.” (Maide, 90)[7]

Bu ayet, kumarın ve içkinin sadece bireysel günah olmadığını, aynı zamanda şeytanın insanı sürüklediği büyük bir fitne olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.[8]

Harama Yardım Etmenin Hükmü

İslam’da yalnızca haram fiili işlemek değil, harama yardımcı olmak da yasaklanmıştır.[9]

Kur’an’da bu ilke şu şekilde ifade edilir:[10]

“İyilik ve takva üzere yardımlaşın, günah ve düşmanlık üzere yardımlaşmayın.” (Maide, 2)[11]

Bu ayet, dolaylı da olsa harama destek olmanın caiz olmadığını göstermektedir.[12]

Peygamber Efendimizin Uyarısı

Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) içki ile sadece içeni değil, ona destek olan herkesi uyarmıştır:[13]

“Allah içkiye, içene, sunana, alana, satana, taşıyana ve taşıtana lanet etmiştir.”
(Ebû Dâvûd, Eşribe, 2)[14]

Bu hadis-i şerif, bir Müslümanın sadece haramı işlememekle yetinmeyip, ona destek veren her türlü faaliyetlerden de uzak durması gerektiğini göstermektedir.[15]

Kumarhane ve Meyhane Gibi Yerlerde Çalışmak

Doğrudan Çalışmak

Kumarhane, bar, meyhane gibi yerlerde doğrudan çalışmak (garsonluk, kasiyerlik vb.) ittifakla haramdır.[16]

Çünkü burada:[17]

• İçki sunulmakta,[18]
• Kumar oynatılmakta,[19]
• Fuhşiyat teşvik edilmekte,[20]
• Günah kurumsallaşmaktadır.[21]

Bir Müslümanın böyle bir sistemin parçası olması, dinen kabul edilemez.[22]

İnşaat ve Onarımda Çalışmanın Hükmü

Bu meseleyle ilgili olarak İTTİHADUL ULEMA Fetva Kurulu’nun verdiği fetva son derece açıktır:[23]

Fetva Özeti:

“Kumarhane, meyhane ve bar gibi yerlerde birçok haram alenen işlenmektedir.[24]
Bu tür yerlerin inşaatında çalışmak ve onarımını yapmak, bu günahların yayılmasına vesile olmak anlamına gelir.[25]
Bu sebeple caiz değildir.”[26]

Gerekçe:

• Bu mekânların ayakta kalmasına hizmet edilmektedir.[27]
• Günahın yaygınlaşmasına katkı sağlanmaktadır.[28]
• Meşrulaştırma anlamı taşımaktadır.[29]

Dolayısıyla mimarı olmak, tamir etmek, tadilatını yapmak veya inşasında çalışmak da doğrudan haramdır.[30]

Restoran ve Karma Mekânlar Meselesi

Bazı mekanlarda hem restaurant hizmeti verilmekte hem de alkol veya kumar bulunmaktadır.[31]

Bu tür yerlerde:

• İçki servisi yapılan bölümde çalışmak → HARAM[32]
• Kumarla ilgili alanlarda çalışmak → HARAM[33]
• Mutfak, temizlik gibi dolaylı alanlar → Şüphelidir, zaruret olmadıkça terk edilmelidir[34]

Müslüman için en sağlam yol, tamamen helal faaliyet gösteren işletmelerde çalışmaktır.[35]

Zaruret Hali İstisnası

Şayet kişi:

• Aç kalma tehlikesi altındaysa,[36]
• Başka hiçbir iş bulamıyorsa,[37]
• Ailesini geçindiremeyecek durumdaysa,[38]

geçici olarak ve en kısa sürede kurtulmak niyetiyle çalışmasına ruhsat verilmiş olsa bile, bu durum asla meşrulaştırma değildir.[39]

Zaruret ortadan kalktığında haram da ortadan kalkmalıdır.[40]

Sonuç: Müslüman Her Yerde Müslümandır

İster Türkiye’de ister Almanya’da, ister başka bir ülkede olsun:[41]

Müslüman, bulunduğu yerde değil; kime kulluk ettiğine bakarak yaşar.[42]

Haram, her yerde haramdır.[43]
Helal, her yerde helaldir.[44]

Bir iş;

• Günahı yaygınlaştırıyorsa,[45]
• Haramı ayakta tutuyorsa,[46]
• İnsanları ifsada sürüklüyorsa,[47]

o işte bereket yoktur, kazançta hayır yoktur.[48]

Dua ile Bitiş

Allah Teâlâ bizlere:

• Helal kazanç,[49]
• Temiz rızık,[50]
• Doğru yerde durma şuuru,
• Haramdan kaçma hassasiyeti

nasip etsin. Âmin.

DİPNOTLAR

1. Kur’an-ı Kerim, Bakara 2/168; Nahl 16/114.
2. İbn Âbidîn, Reddü’l-Muhtâr, Büyû‘ bölümü.
3. Fetva Kurulları Karar Metinleri (çağdaş fıkıh).
4. Abdülkerim Zeydan, el-Vecîz fî Usûli’l-Fıkh.
5. Kur’an-ı Kerim, Maide 5/90; Bakara 2/219.
6. Kur’an-ı Kerim.
7. Maide 5/90.
8. Kurtubî, el-Câmi‘ li-Ahkâmi’l-Kur’ân, ilgili ayet tefsiri.
9. Mecelle, md. 30.
10. Kur’an-ı Kerim.
11. Maide 5/2.
12. İbn Kesîr, Tefsîru’l-Kur’ân.
13. Kütüb-i Sitte.
14. Ebû Dâvûd, Eşribe, 2 (No: 3674).
15. Nevevî, Riyâzü’s-Sâlihîn Şerhi.
16. Fetva meclisleri icmâı.
17. Umumî sosyolojik gözlem.
18. Aynı hadis kaynağı.
19. Maide 90.
20. İsra 32.
21. Fıkıh Usulü Kaideleri.
22. Zarurât-ı Dîniyye.
23. İTTİHADUL ULEMA Fetva Kurulu, Resmi Açıklama.
24. Maide 90.
25. Maide 2.
26. Fetva metni.
27. Usûl-i Fıkıh: vesileler kaidesi.
28. Hadis: “Kötülüğe öncülük eden…”
29. Mecelle, md. 21-23.
30. Fetva Kurulu Kararı.
31. Güncel saha araştırmaları.
32. Hadis kaynakları.
33. Maide 90.
34. Şüpheli şeylerden kaçınma hadisi (Buhârî).
35. Helal kazanç fıkhı.
36. Mecelle, md. 21.
37. Fıkıh Usulü.
38. Aile nafaka hükümleri.
39. Mecelle, md. 22.
40. Mecelle, md. 23.
41. İslam’ın evrensel oluşu ilkesi.
42. Zâriyât 51/56.
43. Fıkıh kaidesi.
44. Fıkıh kaidesi.
45. Maide 2.
46. Usûl-i fıkıh.
47. Bakara 11-12.
48. Hadis: “Helalin bereketi vardır.”
49. Bakara 172.
50. Nahl 114.