Kudüs’ün İncisi Selahaddin’in minberi

0

BEĞENDİM

0

 Türkiye geçen hafta, Ankara’da yaptırılan yeni cumhurbaşkanlığı binasını tartışırken, ajanslardan gündeme bomba gibi bir haber düştü: İsrail askerleri 47 yıl sonra ilk defa Mescid-i Aksa’ya girmişti. Haber, bütün dünyada olduğu gibi Türkiye’de de büyük yankı uyandırdı. Hükümetten birbiri ardına sert açıklamalar gelirken, farklı sivil toplum örgütleri de İsrail askerlerinin bu eylemini yaptıkları basın açıklamaları ve eylemlerle kınadı. Ancak bu Mescid-i Aksa’nın başına gelen ilk felaket değildi. İslam’ın en kutsal üçüncü mescidi, 21 Ağustos 1969’da büyük bir yangın geçirmişti. Bu yangın sırasında hem mescit tahrip olmuş, hem de bazıları yüzlerce yıllık tarihi eserler büyük hasar görmüştü. Şüphesiz bunlar içerisinde en önemlisi, Eyyubi hükümdarı Selahaddin Eyyubi’nin mescide hediye ettiği minberdi.

**SEDİR VE CEVİZ AĞACINDAN**

Minber, Selahaddin Eyyubi komutasındaki Müslümanlar şehri Haçlılar’dan geri aldıktan sonra, 1187’de camiye yerleştirilmişti. “Selahaddin’in Minberi” diye bilinen minber adeta fethin sembolü haline gelmişti. Ahşap ve sedir ağacından yapılan minber, cami kundaklanana kadar imamlar tarafından kullanılmıştı.

“Selahaddin’in Minberi”nin yangın sonrası restorasyonu, İslam sanatındaki yeri Thames&Hudson tarafından, “Reconstructing A Jewel Of İslamic Art-The Minbar of Saladin” adıyla kitaplaştırıldı. 206 sayfalık, prestij kitabında minberin yapımında esin kaynağı olan İslam sanatına da geniş yer verildi.

**HiÇBiR CEZA ALMADI**

21 Ağustos 1969’da Mihael  Denis Ruhan adlı bir Avusturalyalı, Mescid-i Aksa’yı yakma girişiminde bulundu. Camiyi yok etmenin Mesih’in gelişini hızlandıracağına inandığını söyleyen eylemci, İsrail’den hiçbir ceza almadan sınır dışı edildi. Gerekçe olarak deli olması gösterildi. Çıkan büyük yangında birçok tarihi eser yandı. Bunların arasında en bilineni Selahaddin Eyyubi’nin fethin nişanesi olarak Kudüs’e getirttiği ‘ahşap minber’dir.

**AĞACI TÜRKİYE SINIRINDA BULUNDU**

Yangın sonrasında hem Mescid-i Aksa’nın, hem de minberin tamiri gündeme gelmişti. “Selahattin’in Minberi”nin restorasyon masraflarının tamamını Ürdün Kraliyet Ailesi üstlendi. Aile adına bu konuyla Prens Gazi Bin Muhammed el-Haşimi ilgileniyordu. Eserin restorasyonu Ürdün’ün başkenti Amman’ın hemen yakınlarında yer alan Institute of Traditional Islamic Art and Architecture at al-Salt’ta yapılacaktı.

Restorasyon için önce eserin orijinali enstitüye taşındı. Sonra sıra, eserin restorasyonunda kullanılacak ağaçların tespitine geldi. Bunun için en uygun ağaçlar Türkiye’nin Irak-İran sınırına yakın bölgelerde bulundu. Bu ağaçların restorasyonda kullanılıp-kullanılmayacağına Ürdün, Irak, İran ve Türkiye’den katılan uzmanlardan oluşan bir heyet karar vermişti.

**USTALAR HALEP’TEN**

Heyet daha sonra, ağaç işlerinde çalışabilecek ustaları bulmak için arayış içine girmişti. İlk başta bir Türk sanatçıyla görüşmüşlerdi. Ancak sanatçı, minberi yapabilecek yaşı geçmiş, oldukça yaşlanmıştı. Bunun üzerine heyet, Suriye’ye yöneldi. Suriye’de çok güçlü ustalar vardı ve ağırlıklı olarak Halep’te bulunuyorlardı. Restorasyonun uzmanlar heyeti, Halep’te ustalarla tek tek görüşerek, çalışacak kişileri belirledi.

**38 YIL SÜRDÜ**

Minber geometrik, biomorfik (stilize edilmiş hayvan ve bitki motifleri) ve İslam kaligrafisinden yani hattan oluşuyordu. Minberde ağacın yanı sıra fildişi ve sedef kullanılmıştı. Sonuçta “Selahaddin’in Minberi” için, Ürdün Kraliyet Ailesi bir buçuk milyon dolar harcamıştı. 1969’da yanan minber de uzun yıllar süren restorasyonun ardından, tam 38 yıl sonra Mescid-i Aksa’daki yerine yerleştirildi.

Usta ellerin restore ettiği minber, yüzyılların üzerinde bıraktığı izleri bütün güzelliğiyle taşımaya devam ediyor…