Eyvah! Kaygılandım yine!

0

BEĞENDİM

0

**Kaygı nedir? Nasıl oluşur?
**Kaygı; bedenin ve zihnin, gerçek ya da hayali, tehdit ya da tehlike algısıyla oluşan bir durumudur. Kaygı durumları, korkunun ve endişenin aşırı bir derecesi olarak tanımlanır ve strese verilen en ortak tepkilerden biri olarak kabul edilir. Bu tepkiyi zaman zaman her insan yaşar: Bir kaza atlatıldığında, sınav öncesinde veya topluluk önünde bir konuşma yaparken olduğu gibi.********

Kaygı, hayatınızı sürekli ve belirgin bir biçimde etkiliyorsa, aksatıyorsa, rahatsızlık haline gelmiş demektir. Aşağıdakilerden herhangi biri varsa, sizin bir kaygı bozukluğunuz var demektir:

*Korkularınız o durumun normalde yaratacağı korkulara göre oransız ve aşırı ise

*Korktuğunuz durumlardan kaçınmaya başlamışsanız

*İş ve sosyal hayatınızı olumsuz yönde etkilemekte ise

*Bu durum sık sık tekrarlıyorsa

**Kaygının üç temel bileşeni vardır**
**1. Endişeli-rahatsız edici düşünceler ve hisler:** Kaygının bu bileşeninde, dış bir sebeple oluşan panik duygusu ve katastrofik imgelerle ve düşüncelerle oluşan bellek ve dikkat eksiklikleri vardır. Problem çözümündeki yetersizlikten ötürü performansta bozulmaya neden olurlar.
**2. Bedensel tepkiler**: Sempatik sinir sisteminin aşırı çalışması; anormal derecede uzun ve derin solunuma ve kalp hızında artışa neden olur. Kaygıya bağlı olarak oluşan diğer fiziksel belirtiler ise, gerilim tipi baş ağrısı, yorgunluk ve uykusuzluktur.
**3. Davranış değişiklikleri: **Kaygı, rahatsız edici durumlardan kaçmaya ve bu durumlardan kaçınmayı öğrenmeye sebep olur. Hem kaçma hem de kaçınma, benzer bir durumla yüzleşmeyi daha güçleştirir ve güvenin kaybolmasına neden olur. Kaçınma, rahatsız edici düşüncelerden bilişsel kaçınmayı ve görevlerden kaçınmayı kapsar; aktivitelerde ve performansta azalmaya neden olur.

Kaygının bileşenleri birbirleriyle etkileşim içerisindedirler. Kaygının fiziksel belirtileri kaygılı düşünceleri besler; kaygılı düşünceler de endişeli hislerde artışa neden olur. Kaygının bileşenleri arasındaki ilişkinin incelendiği bir araştırmada; yüksek durumluk kaygısı olan katılımcılarda, düşük durumluk kaygısı olan katılımcılara göre, kaygının bileşenleri arasında daha fazla etkileşim saptanmıştır. Bu birleşme yüksek durumsal kaygıda sinyallere daha güçlü fizyolojik tepkisellikle açıklanmıştır.
**
Anksiyete (Kaygı) Bozukluğunun Belirtileri **
Kaygı bozukluğunun belirtileri genellikle 4 başlık altında toplanır. Bunlar:

**Bilişsel belirtiler**:
*Gerçeklik duygusunda değişme
*Çevrenin değişiyor gibi algılanması
*Dikkatini vermede zorlanma
*Dikkat dağınıklığı

**Fiziksel belirtileri:**
*Kontrolünü yitirme kaygısı
*Fiziksel zarar göreceği endişesi

**Duygusal belirtileri:**
*Korku
*Huzursuzluk
*Endişe
*Çaresizlik
*Alarm duygusu
*Panik

**Davranışsal belirtiler:**
*Kaygı yaratan durumlardan kaçınma davranışı
*Kaygı yaratan durumla karşılasınca dona kalma

**Fizyolojik belirtiler:**
*Çarpıntı
*Kan basıncı değişiklikleri
*Soluk renk ya da yüzde kızarma
*Nefes darlığı
*Hava açlığı
*Boğazda düğümlenme
*Boğulma hissi
*Yutma güçlüğü
*Bunaltı
*Kusma
*İshal
*Karın ağrısı
*Sık idrara çıkma
*Cinsel isteksizlik
*Terleme
*Kızarma
*Sıcak basması
*Başdönmesi
*Bayılma hissi veya bayılmalar
*Kas gerginliği

**Kaygıyı Sürdüren Etkenler**
Kaygı başlangıç nedeninden farklı pek çok etmen tarafından sürdürülebilir. Kaygının iç oluşumundan sonra diğer etmenler kaygının sürdürülmesine katkıda bulunabilirler. Kaygıyı sürdüren etmenler dört grupta toplanabilmektedir. Bu gruplar aşağıdaki gibidir:

**1. **Rahatsızlık verici düşünceler

**2.** Kaçma yada kaçınma

**3.** Güven kaybı

**4. **Yaşam olayları

Rahatsızlık Verici Düşünceler: Üzüntü verici düşünceler genellikle, kaygının belirtilerine yönelik bir açıklama bulmaya teşebbüs edildiği zaman oluşurlar. **Bu düşünce hataları dört sınıfta toplanabilir:**

**a)** Bir felaketin olasılığının (uçak kazası gibi) aşırı abartılması;

**b) **Korkulan bir olayın (sınav gibi) şiddetinin aşırı değerlendirilmesi;

**c)** Kişinin kendi başa çıkma kaynaklarını aşırı az bir sekilde değerlendirmesi;

**d) **Dış destek faktörlerinin (arkadaşlardan ya da aileden destek gibi) aşırı az bir şekilde değerlendirilmesi.

**Kaçma ya da Kaçınma:
** Kaygı yaratan durumlardan kaçma ya da onlarla yüzleşmekten kaçınma, geçici bir rahatlama sağlar fakat bir döngüye neden olur. Gerçek bir tehlikenin olmadığı durumlarda da kaçınma tepkisi gelişir, kaçınılan durumların listesi artar ve bu durumlarla başa çıkmak daha zor hale gelir. Kişinin yaşamı sınırlanmaya başlar.

**Güven Kaybı:**
Güven duygusu basarı deneyimleriyle oluşur, kaçma ya da kaçınma basarı deneyimlerini engelleyerek güven kaybına neden olur. Bir başarısızlık diğer başarısızlıklardan korkmaya yol açar ve kişiye önceden kolay gelen görevler daha zor gelmeye baslar.

**Yaşam Olayları:**
Yaşam olayları, hem kaygının temel sebebi olabilirken hem de kaygıyı sürdüren etmen olabilmektedirler. İki ya da daha fazla stresli olay aynı dönemde meydana gelirse daha ciddi bir durum oluşur.

**Kaygı bozuklukları en sık görülen ruhsal rahatsızlıklardandır**
Hayatının bir döneminde anksiyete geçirebilir. Ara sıra kaygılı hissetmek son derece normal bir durumdur. Ancak kaygı bozukluğu  olanlarda, kaygı duyguları süreklidir ve günlük hayatlarını de etkileme eğilimindedir. Kişinin günlük işlevlerini, aile ve sosyal yaşamanı etkileyebilir, aksatabilir.

Kaybı bozukluğunuz varsa bu, iradenizin zayıf olduğu, güçsüz olduğunuz, akıl hastası olduğunuz veya bir kişilik probleminiz olduğu anlamına gelmez. Bu bir hastalıktır ve etkili tedavi yolları vardır.