Dünyada Faizsiz Bankacılık Sistemi Nasıl İşliyor?

0

BEĞENDİM

0

 İngiltere Hükümeti son yıllarda İslami finans kurumlarının  gelişmesi adına bir takım düzenlemeler yaptı. Mesela, hükümet belirli tür faize işletilen damga vergisinden İslami finans merkezlerini muaf tuttu.

İki milyonu aşan Müslüman nüfusu İngiltere’nin faizsiz bankacılıkta merkez olma girişiminin önemli sebeplerinden birisi olarak görülüyor. Son birkaç yılda Londra, İslami finans konusunda merkez olarak konumlandı. Hatta bazı bankalar tasarruf sahiplerine ve kredi müşterilerine İslamik bankacılık ürünleri sunmaya başladı. Bu arada belli çevrelerde şöyle cümleler bile kurulmaya başlandı: ” İslami bankacılık hakkında birileriyle konuşmak isterseniz Londra’ya gelirsiniz.”

Yazı işleri ofisimiz İngiltere’de İslami finans ve yatırım uzmanı olarak görev yapan Ender Akçay ile bir röportaj yaptı.Bu çerçevede İslami finans kurumları hakkında oldukça ilginç bilgilerin verildiği söyleşi sizlerle.

**1.     İslamî Finans Kurumları ne zaman kuruldu?**

İslami finans kurumları son dönemlerde popüler olmasına rağmen kuruluş dönemleri ve fikir alt yapıları 1950-1960 yıllarına kadar gitmektedir.  Pakistan, Birlesik Arap Emirlikleri,Mısır gibi ülkeler fikir altyapısı geliştirilmesinde önemli rol oynadılar. Modern İslamik bankacılığın temelleri 1963 yılında Mısır’da kurulan Mit Ghamr Savings Bank ile atıldı diyebiliriz. İlkticari İslami finans bankasıise DIB (Dubai Islamic Bank) Birleşik Arap Emirlikleri tarafından1975 tarihinde kuruldu.

**2.    İslamî Finans Kurumlarının kuruluş amacı nedir?**

Dini,  hayatın her alanında yaşayabilmek ve helal daire içerisinde kalabilmek. Temel felsefesi ve ihtiyaç sebebi ile kurulmuştu ilk islami finans kurumları.  Tabi zamanla bu alandaki talebin artması da laik kurumlarında bu şekilde düşünen müslüman kesimi müşteri olarak görmesi sebebi ile yine İslami kurallar çerçevesinde ama daha cok ticari kaygılar nedeni ile kurulmuşlardır.

**3. İslamî Finans Londra’da hangi bankalarda var?**

İlginçtir islami finansın ilk zamanlarından itibaren İngiltere’nin özellikle Londra’nın büyük bir etkisi vardır. İslami finansa öncülük eden liderlerin çoğu İngiltere’de finans tahsili almışlardır. Hatta bir çoğu çalışmalarına İngiltere merkezli devam etmektedir. Belkide islami finansın bu kadar çok popüler olmasında İngiliz bankalarının da bu alanda faaliyet göstermeye başlaması da etkili olmuştur. Lloyds Bank ve Islamic Bank of Britain İslami finans hizmetini İngiltere’de müşterilerine veren belli başlı İngiliz bankalarıdır. İngiliz bankası HSBC de bazı ülkelerde Islamic finance hizmetini müşterilerine sağlamaktadır.

**4. Bu kurumların kar oranı nedir? Konvansiyonel bankacılıktan farkları nelerdir? İslamî Finans Kurumları da kendi içinde anlayış farklılıkları barındırıyor mu?**

İslami finans kendi içerisinde bazi anlayış farklılıkları barındırıyor. Dünyada Malezya modeli, Katar modeli seklinde farklıdevletlerin kendi dini yorumlarına ve belki mezheplerine göre farklılıklar gösterebiliyor. Zaman zaman bir kısım fetva farklılıklarından kaynaklanan ayrılıklar olabiliyor. İngilizlere sorulduğu zaman ülkemizde çok önemeli islami düsünürler ve alimler var onların vermiş oldukları fetvalar doğrultusunda hareket ediyoruz şeklinde cevaplıyorlar bu soruları ve çok fazla polemiğe girmek istemiyorlar. Daha çok müslüman ülkeler arasında model arayışında karsılıklı tartışmalar yaşanabiliyor açıkçası.

**5. İngiltere’de 1960’lara kadar uzanan İslamî bankacılığın bu denli yaygınlaşmasını hangi faktörlerle açıklarsınız?**

Bildiğiniz gibi İngiltere dünyanın finans merkezlerinden birisi. Bu özellikleride onların sürekli bir yenilikle hatta kendi deyimleri ile “Creative  Economy”ile ekonomilerini ve finans sektorlerini canlı tutmaya çalısıyorlar. Bunun için model geliştiriyorlar üniversiteler araştırma yapıyorlar ve dünyadaki politik durumları çok iyi takip ediyor olmaları en büyük avantajları.

**6. İslamî Finans Kurumlarının müşterileri kimlerdir?**

İslami finans kurumları insanların aklına sadece  para yatırılan ve faizsiz bir şekilde kar payı alınabilen yerler olarak geliyor. İslami finans kurumları özellikle son yıllarda kendilerini çok geliştirdiler ve bir bankadan alabileceğiniz hemen hemen bütün hizmetleri size sağlıyorlar. Bununla beraber çok büyük bir avantajları var o da özellikle Gulf States dediğimiz ülkelerle ticaret yapan ülkelerde islami finans kurumlarının tercih edilmesi. Yani Suudi Arabistan Almanya’dan veya İngiltere’den bir ürün alacaksa para transferi yapmak için İslami bir finans kurumunu tercih ediyor. Bu da önümüzdeki yıllarda özellikle bu ülkelerin alım güçleri ve ekonomileri göz önünde bulundurulursa önü açık bir sektör olduğunu gösteriyor. Bu ülkelerle ticaret yapan veya yapmak isteyen hemen hemen her şirketin bu kurumlara müşteri olacağını düşünüyorum.

**7. Dünya İslamî Ekonomi Forumu hakkında bilgi verir misiniz?**

Dünya İslam Ekonomik Forumu geçen sene ilk kez İslam dünyası dışında bir ülkede gerçekleşti. Dünyadan bir çok ülkenin katılımı ile Londra’ da gerçekleşen Foruma bir çok yetkili isimde katıldı. Londra bu tür toplatılara ev sahipliği yapmayı seviyor ve bundan da ciddi manada fayda sağlıyor. Londra hem politik havası hem de ekonomiye bakışı açısından yatırımcılara çok güzel bir ortam  sunuyor.

**8. “Küresel anlamda İslamî Finans sektörü konvansiyonel bankacılıktan daha hızlı büyümektedir?” ifadelerine sizin yaklaşımınız nedir?**

İslami finans uygulayan ülkeler ekonomik olarak da dünyada belli bir seviyeye geldiler. Ticaretleri eskisi gibi altın ve petrol üzerinden gitmiyor sadece. Dolayısı ile yüksek meblalarda para transferleri yapıyorlar ve bu transferlerde islami hassasiyetleri göz önünde bulunduruyorlar. Dolayısı ile bu ülkelerle ticaretlerini ilerletmek isteyen diğer inanç sahibi ülkelerde islami finansa yönelecekler ve yönelmeye başladılar.

**9.İslamî Bankacılığın gelecek yirmi yıllık dönemi nasıl görülüyor?**

Ekonomi ve politika birbirleri ile çok içiçe kavramlar. İslami finansın lokomotifi dediğimiz ülkelerin önümüzdeki yıllarda gösterecekleri performans çok önemli. Bu ülkeler ekonomik olarak ciddi atılımlar yaparlarsa ve politik olarak istikrar sağlarlarsa İslami Finans kurumlarının önünün cok açık olduğunu düşünüyorum.

**10.Türkiye ve İslamî Finans meselesi hakkında değerli görüşlerinizi alabilir miyiz?**

Esasen Türkiye konumu itibari ile İslami finansı en iyi uygulayan ve belki diğer ülkelere rol model olabilecek bir şansı var. Diğer ülkelerin bizden çok seneler evvel bu konuya girmeleri araştırmalar yapmaları ve sistem geliştirmeleri  bir dez avantaj gibi görünse bile islami finansın ülkeler arası veya farklı finans kurumları arasında çıkabilecek sorunların görüşülüp karara bağlandığı ve herkesinde bu kararda hem fikir olduğu bir ülke veya kurum henüz oluşmadı diye düşünüyorum. Türkiye bunu yapabilecek bir ülke ve Avrupa ile Gulf State ülkeleri arasında bir köprü olma özelliği var. Türkiye’nin bu konu üzerinde çalışan uzmanlarının olması ve diğer ülkelerin modellerini alıp uygulamadan ziyade herkesin üzerinde hemfikir olabileceği bir sistem geliştirip, bu sistemi özellikle üniversitelerin etkin bir şekilde dışarıda tanıtımını yapması ile olabileceğini düşünüyorum.