YAZARLAR

Mustafa Solmaz

Türklerin İslam Medeniyetine Katkıları

İslam medeniyetinin dünya genelinde etki göstermesinde belki de en büyük pay Türklere aittir.Öyle ki Türk kimliği İslam’la özdeşleşmiş ve Türk denildiğinde akla Müslüman kimliği gelmektedir. Türkler,İslam dinine girişle birlikte en öncelikli olarak askeri ve yönetim alanında olmak üzere kültür,sanat,bilim kapsamında pek çok büyük katkılarda bulunmuşlardır.Türklerin İslam’a girdikten sonra katkı yapmalarının en önemli sebebi yaşadıkları bölgede kültürel bir alt yapının olmaması ve bunun üzerine yeni bir kültür inşa etmek istemeleridir.

İslam’a girmekle Türklerin elde ettiği bazı kazanımlar vardır.Şehirleşme ve yerleşik hayata geçiş artmış ve hızlanmıştır.Yerleşik hayat tarzının hızlanmasına paralel olarak İslam Medeniyeti çerçevesinde kurum ve kuruluşlar oluşmuştur.Türklerin İslamiyet’i kabulü ile birlikte yazılı kültüre geçişleri hızlanmıştır.Türklerin yerleşim alanları Batı’ya doğru kalıcı bir şekilde genişlemiştir.Bu genişleme deniz hakimiyetini kolaylaştırmıştır.

Türkler,İslam dinine girişle birlikte en öncelikli olarak askeri ve yönetim alanında olmak üzere kültür,sanat,bilim kapsamında pek çok büyük katkılarda bulunmuşlardır.Türklerin İslam Medeniyetine en büyük katkıları yönetim sahası ve askeri alanda olmuştur.Yine İslam’ı yayma ve müdafaa hususunda ciddi faaliyetlerde bulunmuşlardır.İslam Medeniyeti’nin tarihi süreçte karşılaştığı üç büyük ciddi dış saldırı (Haçlı-Moğol-Sömürgecilik) karşısında en önemli direnişi de Türkler göstermiştir.

İlimler,İslam’ı kabulden sonra Türkler arasında büyük rağbet görmüştür.Dini ilimler alanında Buhari,Müslim,Tirmizi,Maturidi…müspet ilimlerde Harizmi,Farabi,İbn Sina…İlme verilen teşvikle 12.-13.yüzyılda çok önemli ilim adamları yetişmiştir.

Karahanlı ve Gazneli döneminde Türk-İslam kültürü gelişmiştir.Türklerin yazılı kültür alanındaki eserleri ve en eski kitapları büyük çapta İslam’ı kabul etmelerinden sonra gerçekleşmiştir.

Selçuklu’da Tuğrul Bey ile imar faaliyetleri başlamış,düzenli ilk örgün eğitim kurumları kurulmuştur.Medreseler Karahanlılar ile başlamış,Selçuklular ile gelişmiştir.Dini ilimlerin yanında fenni ilimler de medreselerde okutulmuştur.Batılıların ‘Bilgin Hükümdarlar Devri’dedikleri Timurlular Devri,Türk Medeniyet tarihinin Rönesans dönemidir.

Türk-İslam tarihinde fütüvvet-ahilik gibi ekonomik ve sosyal kurumlar tesis edilmiştir.Vakıflar kurulmuştur.Çünkü,bir medeniyet,insanlığın muhtaç olduğu kurumların varlığı ile hayatiyetini korur ve sürdürür.Sanat alanında da mimari,çinicilik,hat,tezhib gibi dallarda ilerlemeler olmuştur.

Türk medeniyetini,diğer medeniyet mensuplarından farklı kılan ait oldukları İslam medeniyeti ile olan ilişkileridir.Çünkü İslam medeniyeti Türklerin Türklüklerini,kimliklerini de korumalarını sağlamıştır.Türklerin diğer medeniyetler karşısındaki gücü,İslam’la olan bağı ve ondan tevarüs ettiği değerlerdir.Zira Allah’ın dinine kim yardım ederse Allah onu yüceltir ve onlara üstünlük verir.

Özetle:Türkler;
• İslam dininin çok geniş coğrafya ve farklı kültür alanlarına yayılmasına öncülük etmişlerdir.(Balkanlar,Pakistan,Hindistan,Afganistan,Bangladeş gibi)
• Türkler İslam’a karşı yapılan Bizans,Haçlı ve Emperyalizm gibi saldırılarda İslam dünyasının koruyuculuğunu üstlenmişlerdir.
• İslam inanç,akide,ahlak ve kültür değerleriyle birlikte gelişmesi ve yayılmasında tesirli oldular.
• Türk bilim ve ilim adamları yetiştirerek İslam medeniyetinin gelişmesine,tanıtılmasına ve dünyaya bilimin aktarılmasına öncülük ettiler.(İbn Sina,Harizmi,Farabi,Maturidi gibi.)
• Halifeliği koruyarak devam etmesini sağladılar.
• Müslümanlar arasında birliğin oluşmasına öncülük edip,destek vererek kültürler arasında köprü vazifesi gördüler.
• Arapların katkısıyla ortaya çıkıp var olan İslam medeniyeti Türklerin destek,teşvik ve katkılarıyla üst düzey bir seviyeye ulaşmıştır.
• Türkler,dini alanda kurdukları medreselerde tefsir,fıkıh,hadis,kelam,tasavvuf gibi ilimlerle;matematik,astronomi,tıp,felsefe,fizik gibi müspet bilimler alanında da çalışmalar başlatmışlardır.Her iki alanda da dünyaca ünlü insanlar yetiştirilmiş,önemli eserler kaleme alınıp evrensel değer,kültür ve medeniyete de armağan edilmiştir.Bu bakımdan Trüklerin dünya medeniyetine de önemli katkıları olmuştur.
• Özellikle İslam mimarisinin oluşmasına ve gelişmesine büyük katkıda bulunmuşlardır.
İslamiyet,Türklerin milli karakterlerini korumalarını sağlamıştır.Hristiyan ya da Budist kalan Türkler zamanla benliklerini kaybettikleri halde,Müslüman Türkler,Türk olma özelliğini korumuşlardır.Birçok vakit Müslüman Türkler,Müslüman olmayan Türkleri Türk olarak kabul etmemişlerdir.
Burada özetle değinmek istediğim bu konu elbette daha ayrıntılı araştırılıp,hakkında okumalar yapılmalıdır.
Saygılarımla.

MUSTAFA SOLMAZ (SAKARYA ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ)
İletişim:Twitter:@solmaz0002

Yorumlar

Mesajınız başarıyla eklendi. Yeni yorum yazın.

Daha eskileri yükle