YAZARLAR

Mustafa Solmaz

İslam Medeniyeti (II)

Yunan medeniyeti aklı ve felsefeyi,Hint medeniyeti mistik düşünceyi temele alır.Her medeniyetin olduğu gibi İslam medeniyetinin kendine özgü temel dinamikleri vardır.İslam medeniyetini diğer medeniyetlerden ayıran en temel ve özgün yanı bu niteliklerdir.

1.İslam medeniyeti vahiy,akıl ve duygunun uyumudur;İslam dini,kendi medeniyetine bizzat kaynaklık etmiş ve yönlendirmiştir.İslam medeniyetini şekillendiren hatta doğuran İslam dinidir.Medeniyetin unsurları vahiy etrafında şekillenmiştir.Vahye aykırı unsurlar kabul edilmemiştir.Vahiyle birlikte insani duygular da medeniyeti şekillendirmiş hatta başka kültürlerden vahye uygun olan duygusal unsurlar da alınmıştır.

2.İslam medeniyeti insan merkezlidir;İslamın en çok değer verdiği,dini yaşayan ve yaşatan unsur insan olduğu gibi medeniyeti oluşturan,ona şekil veren de insandır.İslam medeniyet faaliyetleri insanın dünya ve ahiret mutluluğu için çaba sarfeder. İlimle insana hizmet edilir,değer katılır.İslam medeniyeti en başta insan haklarına değer verir.Ayrıca o bir kardeşlik medeniyetidir.

3.İslam medeniyeti ilim medeniyetidir;Çünkü ilim olmadan bilgi,bilgi olmadan insan,insan olmadan da medeniyet bir anlam ifade etmez.Kur’an’da yaklaşık 750 yerde ilim vb.kelimenin geçmesi önemine binaendir.Başka hiçbir dini medeniyette ilim bu kadar yer tutmaz.Kısacası İslamiyet bir ilim dinidir.İlim her Müslümanın üzerine farz kılınmış,inceleme ve araştırma yapılırken tarafsız olunması ve hakikatlerin gizlenmemesine önem verilmiştir.

4.İslam medeniyeti hoşgörü medeniyetidir;İslam medeniyeti tüm insanlık için huzur,sevgi,barış ve hoşgörüyü temele alır.Zira bunlar gerçekleştiği zaman zaten İslam doğru anlaşılıp rahatlıkla insanlara tesir edebilecektir.İslam sadece kendi bireylerinin değil, tüm insanların malını, canını, dinini, ırzını, aklını,soyunu korumaya özen göstermiştir.

5.İslam medeniyeti ilerleyici ve benimseyicidir;Müslümanlar fetihler sonucu karşılaştıkları medeniyet ve kültürlerle etkileşime girmiş,onlara ait unsurlardan İslam’a uygun olanlarını almış,uygun olmayanları ise vahiy süzgecinde eriterek yeni bir kalıp ortaya çıkarmıştır.Aldığı ve yenilediği medeniyeti her zaman daha da ileri taşımak ve kendini diri tutmak için çaba sarfetmiştir.Galip geldikleri bölgelerde var olan kültürleri -bazı medeniyetlerin yaptığı gibi- yok etmeye kalkmamış bilakis vahiy çerçevesinde onları yenilemeye çalışmıştır.Bu sebeple küresel bir medeniyet olma yoluna girmiştir.Tarihte bu vesileyle hep takdir kazanmıştır.

6.İslam medeniyeti çeşitli ırk ve kültürlere mensup ulusların ahenkli bir ürünüdür;İslam’da ırk ayırımı olmadığı için herkes kendi ırkının kültürünü rahatça yaşayabilmiş ve Müslümanlar kardeş oldukları için birbiriyle uyum içinde geçinebilmişlerdir.İslam medeniyetinin ilerlemesinde bütün Müslüman toplumların payı vardır.Bu yüzden çoğulcu ve katılımcı bir medeniyettir.

7.İslam medeniyeti evrenseldir;İslam’ın getirdiği değerler evrensel insan haklarına uygundur.Çünkü İslam,merkeze insanı ve insana verilen değeri alır.Bunun içindir ki insana ‘ALLAH’ın halifesi’ olarak bakılır.İnsana değer vermeyen hiçbir medeniyet kalıcı ve evrensel olamaz.Evrensel olmanın ölçüsü,dine ters düşmeyen noktalarda tüm insanlığı kucaklamak,bunu yaparken de düşmanlara karşı uyanık olmaktır.

8.İslam medeniyeti denge üzerine kurulmuş bir medeniyettir;Zira İslam ifrat ve tefriti men etmiş.Orta bir yol izlenmesini uygun bulmuştur.Bir yandan dünyayı unutmamış ancak asli mekan olan ahirete daima bir adım önde yer vermiştir.Zira ebedi mekan ahirettir.Ve onu hatırdan çıkarmadan insanın ömrüne yol vermesi gerekmektedir.Yapılan eserlerde daima dünya-ahiret dengesine ait unsurlar göz önüne alınmıştır.

9.İslam medeniyeti bir fıkıh/hukuk medeniyetidir;İslam fıkhı,orijinal olup fethedilen yerlerdeki hukuk sisteminin yerini almıştır.Fıkıh Müslümanların bireysel ve toplumsal hayatında merkezi rol üstlenmiştir.Ayrıca,Müslüman olmayanlar için bile ayrı bir hukuki işlemler dizisi oluşturmuştur.Fıkıh sayesinde aile hayatı,birey-toplum-devlet ilişkileri şekillenmiş ve fıkha uyulduğu takdirde hemen her dönemde istikrar ve toplumsal düzen sağlanmış,anarşi,kavga ve terörün önüne geçilmiştir.

10.İslam medeniyeti anti-sömürgeci bir karaktere sahiptir;Avrupa’nın savaşarak ya da zorla aldığı topraklarda yaşattığı maddi-manevi sıkıntı,zarar ve kayıplar Müslümanların fethettikleri hiçbir yerde görülmemiştir.İslam medeniyeti fethettiği yerdeki halkı ezmeyi,varını yoğunu almayı,işgücü ve doğal kaynaklarını,kültürünü sömürmeyi hiç düşünmemiştir.Fethedilen yerlerdeki maddi-manevi kültür ve zenginlikler korunmuş,medenileşme yoluna gidilmiştir.
Daha birçok unsur sayılabilir ancak bu özellikler temelde yer alır.Bunların üstüne eklenecek nitelikler İslam medeniyetinin daha iyi anlaşılmasına yardımcı olabilir.

Mustafa SOLMAZ/Sakarya Üniversitesi İLAHİYAT FAKÜLTESİ
İletişim:TWİTTER:@solmaz0002

Yorumlar

Mesajınız başarıyla eklendi. Yeni yorum yazın.

Daha eskileri yükle